Chim Phượng Hoàng trong văn hóa Việt

Trong văn hóa Việt, hình tượng phượng hoàng xuất hiện từ rất sớm. Có người cho rằng hình tượng chim Lạc trên trống đồng Đông Sơn chính là sự khắc họa có tính điển hình đầu tiên. Đó là loài chim thần đang bay lượn trong điệu múa của vũ trụ để vạn vật sinh sôi, hòa hợp. Phượng hoàng là Thái âm hợp với rồng Thái dương để tạo nên một cặp đối xứng âm – dương trong tứ linh Long – Ly – Quy – Phượng.

Trong kiến trúc và trang trí, Phượng hoàng xuất hiện trên nóc cung điện thới Lý – Trần, được tạo hình với số lượng rất lớn. Và đạt đến trình độ tinh xảo tuyệt vời. Áo mão của nữ giới trong cung cũng gắn với hình ảnh của phượng hoàng, nhưng khác về cấp độ và số lượng trang trí. Đến thời Nguyễn thì các quy định trở nên vô cùng chặt chẽ. Mão đại triều của của hoàng hậu có gắn 9 con chim phượng bằng vàng, xiêm y cũng như vậy nhưng được thêu bằng chỉ vàng, kim tuyến.

Như vậy có thể nói hình tượng Rồng – Phượng có một sức sống mãnh liệt, thiêng liêng trong đời sống văn hóa tâm linh, kiến trúc của người Việt, thể hiện sức mạnh uy quyền tối cao.